Pametni asfalt stiže u Srbiju kroz prvi 5G auto-put koji omogućava komunikaciju vozila i infrastrukture u realnom vremenu, automatsko upozoravanje na opasnosti i efikasnije upravljanje saobraćajem pomoću vještačke inteligencije.
Srbija ulazi u novo poglavlje razvoja saobraćajne infrastrukture izgradnjom prvog 5G auto-puta, projekta koji bi mogao značajno promijeniti način na koji vozači koriste moderne saobraćajnice. Riječ je o sistemu koji klasični asfalt pretvara u inteligentnu mrežu sposobnu da u realnom vremenu prikuplja, obrađuje i razmjenjuje informacije sa vozilima.
Za razliku od tradicionalnih puteva, gdje bezbjednost uglavnom zavisi od pažnje vozača i saobraćajne signalizacije, nova generacija auto-puteva koristi naprednu V2X (Vehicle-to-Everything) tehnologiju. Ona omogućava da vozila neprekidno komuniciraju sa drugim automobilima, saobraćajnom infrastrukturom i kontrolnim centrima. Duž trase postavljena je moderna telekomunikaciona infrastruktura koja uključuje optičku mrežu, 5G bazne stanice, meteorološke uređaje i veliki broj IoT senzora. Zahvaljujući ogromnom kapacitetu prenosa podataka i izuzetno malom kašnjenju signala, informacije se razmjenjuju gotovo trenutno.
Vještačka inteligencija prati svaki trenutak na putu
Jedna od najvećih prednosti ovog sistema jeste primjena vještačke inteligencije u upravljanju saobraćajem. Softveri u kontrolnim centrima neprekidno analiziraju stanje na putu, gustinu saobraćaja i vremenske uslove, nakon čega automatski prilagođavaju preporučene brzine prikazane na elektronskim tablama.
U slučaju saobraćajne nezgode, odrona, poledice, guste magle ili druge opasnosti, sistem odmah upozorava vozače putem digitalne signalizacije, ali i direktno kroz navigacione sisteme u savremenim automobilima. Na taj način vozači dobijaju informacije mnogo prije nego što opasnost postane vidljiva. Posebnu ulogu ima sistem elektronskog upozorenja pri naglom kočenju. Ako vozilo ispred iznenada zakoči, upozorenje se preko 5G mreže trenutno prenosi vozilima koja dolaze iza, omogućavajući bržu reakciju i smanjujući mogućnost lančanih sudara.
Moravski koridor postaje tehnološki najnapredniji auto-put
Ova tehnologija primjenjuje se na Moravskom koridoru, jednom od najvećih infrastrukturnih projekata u Srbiji. Auto-put povezuje koridore „Miloš Veliki“ i Beograd–Niš, čime značajno skraćuje putovanja i unapređuje povezivanje centralnog dijela zemlje. Projektovan za brzinu od 130 kilometara na sat, ovaj auto-put važi i za najširu saobraćajnicu u Srbiji, što omogućava nesmetan protok velikog broja putničkih i teretnih vozila. Osim saobraćajnog značaja, projekat ima i važnu ulogu u zaštiti od poplava. Regulacijom korita Zapadne Morave i njenih pritoka na desetinama kilometara smanjuje se rizik od izlivanja rijeka i štite naselja, poljoprivredno zemljište i privredni objekti.
Korak ka autonomnim vozilima
Izgradnjom 5G auto-puta Srbija se svrstava među zemlje koje razvijaju infrastrukturu spremnu za budućnost autonomne vožnje. Pametna mreža omogućava pouzdanu komunikaciju između vozila i infrastrukture, što predstavlja jedan od ključnih uslova za razvoj samovozećih automobila. Istovremeno, ovakvi projekti prate evropske planove razvoja prekograničnih 5G transportnih koridora, koji bi u narednim godinama trebalo da omoguće nesmetanu komunikaciju povezanih vozila širom kontinenta.
Stručnjaci ističu da će razvoj inteligentnih auto-puteva donijeti i nove mogućnosti za automobilsku industriju, osiguravajuće kompanije i digitalne servise. Podaci prikupljeni sa povezanih vozila mogli bi se koristiti za razvoj naprednih sistema bezbjednosti, preciznije procjene rizika u osiguranju, efikasnije upravljanje saobraćajem i razvoj budućih pametnih gradova.