Nova epizoda emisije Agrokaravan, koja se emituje na programu AgroTV, vodila je gledaoce u srce jugozapadne Srbije — na Peštersku visoravan i u opštinu Tutin, kraj koji se izdvaja po surovoj ljepoti prirode, snažnoj stočarskoj tradiciji, bogatom kulturno-historijskom naslijeđu i velikim razvojnim ambicijama.
Već na prvi pogled, Tutin i Pešter ostavljaju utisak prostora u kojem priroda dominira, a čovjek joj se prilagođava sa mnogo rada, strpljenja i upornosti. Na prosječnoj nadmorskoj visini od oko 1.000 metara, ova opština predstavlja jedan od najviših krajeva u Srbiji, a ogromna prostranstva livada i pašnjaka odavno su odredila njen poljoprivredni identitet.
Upravo zato ne čudi što je stočarstvo ovdje najvažnija grana poljoprivrede, dok su pešterska jagnjetina, sir, pršuta i drugi domaći proizvodi odavno postali zaštitni znak ovog podneblja.
Ekipa Agrokaravana obišla je domaćinstva vrijednih pešterskih stočara, među kojima i porodicu Sultić iz sela Potreb. Domaćin Muhamed Sultić nastavlja porodičnu tradiciju i danas brine o stotinama grla ovaca i goveda, oslanjajući se na iskustvo, porodični rad i državne subvencije.
U njegovom stadu nalazi se autohtona sjenička ovca, rasa koja je, kako kaže, navikla na ovo podneblje i uslove života na Pešteri. Uz ovce, porodica obrađuje više desetina hektara zemlje, proizvodi stočnu hranu, ali i pravi sir koji bez problema pronalazi kupce.
Iz priče domaćina jasno se vidi da je državna podrška kroz subvencije danas jedan od ključnih razloga opstanka stočarstva u ovom kraju. Bez tih podsticaja, poručuju i drugi farmeri, veliki broj domaćinstava teško bi mogao zadržati postojeći broj grla.
Sličnu poruku poslali su i Selimovići, koji takođe drže veliko stado sjeničke ovce i bave se uzgojem goveda. I kod njih je osnovni problem isti — nedostatak radne snage. Iako posla ima, a tržište traži kvalitetne proizvode, sve je manje mladih koji su spremni ostati na selu i nastaviti težak, ali častan porodični posao.
Predstavnici lokalne samouprave u emisiji su istakli da upravo prirodni uslovi daju poseban kvalitet poljoprivrednim proizvodima iz Tutina. Stoka se na Pešteri hrani na prostranim pašnjacima, među ljekovitim biljem i čistim planinskim vazduhom, zbog čega su meso, mlijeko i sirevi iz ovog kraja nadaleko poznati.
Prema podacima iz emisije, na području opštine registrovano je više od 2.000 poljoprivrednih gazdinstava, a lokalna uprava pomaže proizvođačima i pri konkurisanju za sredstva ministarstava i drugih fondova. Poseban fokus je na opremi, muzilicama, plastenicima i drugim ulaganjima koja mogu olakšati svakodnevni rad domaćina.
U razgovoru sa predsjednicom opštine Selmom Kučević, otvorena su i šira pitanja razvoja Tutina. Ona je poručila da se ova opština posljednjih godina vidno mijenja, te da su u tome veliku ulogu imali ljudi iz dijaspore koji se vraćaju, investiraju i otvaraju nova radna mjesta.
Kučević je naglasila da su među prioritetima lokalne vlasti završetak gradskog trga, okončanje radova na sportskoj hali, ali i izgradnja nove zgrade opštine koja bi na jednom mjestu okupila više institucija i olakšala građanima ostvarivanje osnovnih administrativnih prava.
Posebno je izdvojila i potencijal obnovljivih izvora energije, prije svega solarne energije i vjetra, ističući da interesovanje investitora već postoji. Za opštinu sa visokom stopom nezaposlenosti, svaka takva investicija može značiti nova radna mjesta i šansu za ostanak mladih.
Agrokaravan nije zaobišao ni duhovne i kulturne znamenitosti ovog kraja. Posebnu pažnju privukla je Sultan Fatih džamija u Tutinu, jedna od najvećih i najljepših džamija ne samo u Sandžaku, nego i mnogo šire. Građena je uz pomoć vjernika i dobrovoljnih priloga, a osim molitvenog prostora ima i edukativne sadržaje koji svjedoče o njenoj važnoj ulozi u životu zajednice.
S druge strane, predstavljena je i crkva svetih apostola Petra i Pavla u Lukavici, jedna od najstarijih sačuvanih građevina na području Tutina. Iako spolja skromna i gotovo neprimjetna, ova crkva čuva dragocjene freske i svjedoči o dubokom historijskom sloju ovog prostora, u kojem se prepliću različite tradicije i duhovnosti.
Na taj način emisija je podsjetila da Tutin nije samo poljoprivredni i prirodni biser, već i prostor bogatog naslijeđa koje tek treba snažnije predstaviti široj javnosti.
Sve značajnije mjesto u razvoju opštine zauzima i turizam. U emisiji je predstavljena Via Ferrata Đurđevica, adrenalinska atrakcija u blizini Ribarića, koja već privlači ljubitelje prirode, penjanja i aktivnog odmora. Prema riječima sagovornika iz planinarskog društva, riječ je o sigurnoj i atraktivnoj ferati koja nudi snažan adrenalinski doživljaj i spektakularan pogled na okolinu.
Direktor turističke organizacije Aldin Dreković istakao je da Tutin svoju turističku budućnost vidi u razvoju adrenalinskog, porodičnog i gastro turizma, uz promociju Pešterske visoravni, planinskih tura, vožnji kvadovima i biciklističkih ruta, uključujući i projekat Pešter Bike Tour.
Uz to, u planu su i nova ulaganja u izletišta, prirodne spomenike i turističku infrastrukturu, kao i jača promocija Tutina na sajmovima i kroz manifestacije koje bi povezale prirodu, domaću hranu i kulturni identitet ovog kraja.
Važno mjesto u emisiji dobio je i restoran Sahat Kula, koji je predstavljen kao spoj tradicionalne arhitekture, toplog ambijenta i autentične pešterske kuhinje. Kačamak, heljdovnjača, paprike u kajmaku, domaći sir, vruća lepinja, pečenje i brojni drugi specijaliteti dio su gastronomske priče po kojoj se ovaj kraj posebno pamti.
Posebno se ističe da dijaspora, koja ljeti i zimi u velikom broju dolazi u Tutin, upravo kroz hranu najjače obnavlja vezu sa zavičajem. Zato ugostiteljstvo ovdje nije samo posao, već i čuvanje identiteta i uspomena.
Na kraju, možda je najjača poruka cijele emisije sažeta u jednostavnoj rečenici — najveći brend Tutina su njegovi ljudi. U zemlji surove klime, velikih prostranstava i ozbiljnog rada opstaju oni koji nisu zaboravili vrijednost doma, zajedništva i gostoprimstva.
Agrokaravan je ovom epizodom pokazao da Tutin nije kraj koji treba posmatrati samo kroz statistiku, već kao prostor ogromne energije, autentične tradicije i neiskorištenih mogućnosti. Pešterska visoravan i njeni domaćini i dalje čuvaju ono najvažnije — zdravu hranu, pošten rad i vjeru da ovaj kraj može biti još snažnije prepoznat i u Srbiji i u regionu. Pogledajte tv prilog ispod teksta.