CRKVA VAZNESENJA GOSPODNJEG U ČAČKU JE DŽAMIJA KOJA POTIČE IZ SREDINE XVI VIJEKA

702

Najpoznatija čačanska pravoslavna crkva je svakako „Hram Svetog Vaznesenja gospodnjeg u Čačku”, koja je tri puta bila džamija i tri puta crkva.
U historiji je bez ikakvih čvrstih materijalnih dokaza, ili dokaza u pisanim historijskim izvorima nametnuta tvrdnja da je u pitanju crkva koju je u XII vijeku izgradio stariji brat raškog velikog župana Stefana Nemanje – Stracimir i to na temeljima neke ranobizantijske bazilike. Njegova crkva ili bolje reći manastir je poznata pod nazivom Bogorodica Gradačka.

Potom je dodata priča da je najpoznatija čačanska džamija koju u historijskim izvorima nalazimo pod nazivima “Časna džamija”, džamija Hajrudin-emina ili Turali-begova džamija, navodno upravo manastir Bogorodica Gradačka koju su navodno Osmanlije pretvorile u džamiju.

Međutim, svaki materijalni trag manastira Bogorodica Gradačka je nestao odavno na prostoru današnjeg Čačka, a džamija, koja danas ima status crkve je izgrađena tek polovinom XVI stoljeća.
“Časnu džamija” ima dva vakifa. Njenu gradnju je započeo Hajrudin-emin, prije 1560. godine. U sljedećoj deceniji smederevski sandžakbeg Turali-beg završio je građevinske radove na džamiji, izgradio minare i podigao mekteb u njegovoj neposrednoj blizini. Svoje posjede uvakufio je 1572. godine i dio prihoda namijenio je izdržavanju džamije u kasabi Čačak.

Prvi put je ova džamija pretvorena u pravoslavnu crkvu u periodu austijske vladavine nad Čačkom 1718-1739. godine, a drugi put u vrijeme Prvog srpskog ustanka u periodu od 1805. do 1813. godine.
Nakon 1813. godine muslimanski živalj se ponovo vraća u Čačak i ponovo bogomolju pretvara u ono što ona od početka jeste, odnosno u džamiju.

Ponovo je nastao neizvjestan period za džamiju nakon izbijanja Drugog srpskog ustanka 1815. godine.
Naime, nakon bitke na Ljubiću 1815. i skloplјenog primirja, muslimani se vraćaju u grad i obnavlјaju džamiju. Narednih 15 godina dijele vlast u Čačku sa Srbima.
Godine 1834. pošto u Čačku više nije bilo muslimana Hajrudin-eminova ili Turali-begova džamija je pretvorena u crkvu i taj status ima i danas.

Tokom 19. vijeka crkva (odnosno džamija) u Čačku je četiri puta pretrpjela mnoge arhitektonske izmjene, ali je u svojoj osnovi i dalje zadržala i elemente džamije. To nisu promijenili ni opsežna obnova 1926–1929. ni pokušaj da se hramu da srednjovjekovni arhitektonski lik.

Esad Rahić




Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana.