Piše: Esad Rahić
Selo Žabren, smješteno na prostranoj Pešterskoj visoravni, pripada opštini Sjenica. Ovo mirno sandžačko selo krije u sebi priču koja već decenijama intrigira istoričare, etnologe i lokalne hroničare. Naime, prema brojnim predanjima i dijelom potvrđenim istorijskim zapisima, Karađorđevići i žabrenski Kučevići ne dijele samo dugovjeko kumstvo — već možda i zajedničko porijeklo.
Čak i danas, dijelovi Žabrena nose imena koja podsjećaju na Karađorđeve najbliže pretke: Petrovo polje po ocu Petru, Mirkovo hise po stricu Mirku, a odnedavno se pominje i Nikolino selište – što bi moglo ukazivati na još jednog člana porodice. Prema usmenim predanjima, Karađorđevi preci su jedno vrijeme živjeli u ovom selu, a njegova majka Marica je, prema pričama, u Žabrenu ostala trudna s budućim vođom Prvog srpskog ustanka. Sudbina je, međutim, htjela da se Karađorđe rodi u Viševcu u Šumadiji.
Poznato je da su Kučevići i Karađorđevići kumovi već dva i po vijeka, ali i jedni i drugi tvrde da ih povezuje dublja, krvna spona. Ipak, istorijski izvori ukazuju i na moguću vezu Karađorđevića s malisorskim plemenom Klimenti (Kelmendi) iz sjeverne Albanije, što dodatno komplikuje genealogiju. U tom kontekstu, pitanje koje autor postavlja glasi: Da li su Karađorđevići zapravo Klimente ili Kuči?
Autor navodi da ga je oduvijek zbunjivala velika fizička sličnost između pripadnika ove dvije porodice. Rahmetli profesor Mensrur Šačić mu je pokazao fotografiju rahmetli Sulejmana Kučevića i princa Tomislava Karađorđevića – dvojice ljudi koji, kako svjedoči, izgledaju gotovo identično. Sulejman je, prilikom posjete princu Tomislavu na Oplencu, u šali rekao:
„Pogledaj mene, vidjećeš sebe.“
Autor navodi i porodično predanje: njegov amidža rahmetli Habib Kučević često je ponavljao:
„Zapamti, mi nismo samo kumovi sa Karađorđevićima – mi smo ista porodica.“
Ovu tvrdnju dodatno potvrđuje i izjava sina princa Pavla Karađorđevića, koji je prilikom posjete Žabrenu rekao Kučevićima:
„Mi smo jedno.“
Autor dalje navodi da je u starom broju Glasnika Rijaseta Islamske zajednice Jugoslavije pronašao fotografiju svog amidže Mustafe Kučevića, velikog dobrotvora Islamske zajednice. Iznenadio ga je nevjerovatan fizički likovni identitet s tada mladim princem Aleksandrom Karađorđevićem, sinom kralja Petra II.
Brojni izvori i istraživanja, uključujući radove Živojina R. Andrejića i Miloša M. Damjanovića, ukazuju da bi veza između Kučevića i Karađorđevića mogla biti više od kumstva — možda zajedničko plemensko porijeklo.
Genealoška istraživanja vode duboko u XVII vijek, do vremena Vuksana Dede Klimente, Karađorđevog čukundjeda, rođenog oko 1610. godine. Njegov potomak, Đerđ Maraš Klimenta (Đorđe Mr(k)ša), bio je bajraktar plemena Klimenti i alajbarjaktar sedam brdskih plemena, pogubljen 1697. godine u Skadru.
Njegov sin Đon (Jovan) Maraš postao je poglavar Klimenti, a jedan od njegovih braće, Ivan (Ahmet), zarobljen i prešao na islam – po svemu sudeći, upravo preko muslimanskih Kuča.
Od Ahmeta potiče Ramo Kuč, čiji je sin Mustafa bio kum Petrovoj djeci, uključujući i samog Karađorđa. Prema toj genealogiji, Mustafa i Karađorđe bili su drugo bratučedi.
Danas se Karađorđevići osjećaju kao Srbi, a Kučevići kao Bošnjaci, što je prirodan tok kroz stoljeća i promjene vjera, teritorija i nacionalnih identiteta. No, kako ističe Rahić, ova priča pokazuje da „ne postoje čisti narodi“ – već da su svi balkanski narodi mješavina plemenskih i etničkih korijena koji su se kroz vrijeme isprepletali.
„Ne postoje čista plemena, a kamoli narodi. Sva su plemena supstrat više bratstava, često različitog etničkog porijekla“, zaključuje autor.
Tekst Esada Rahića ne donosi konačan sud, već poziva na nova istraživanja. Možda je upravo Pešterski Žabren ključni komadić slagalice koji povezuje sudbine Kučevića i Karađorđevića – dvije porodice čije su se istorije i krvne linije ispreplele na granici kultura, vjera i epoha.