Autor Suad K Zoranić
- Ovo je odgovor jednom bratu iz Novog Pazara, koji tvrdi da Iran ratuje s Izraelom zbog svojih interesa, a ne zbog Palestine. Sve češće svjedočimo iskrivljavanju istine u Sandžaku, posebno među pripadnicima selefijskog pokreta, koji zanemaruju činjenicu da je Izrael napao Iran upravo zbog iranske podrške palestinskom otporu. Optužbe da Iran djeluje samo iz svojih interesa nisu tačne – Iran je u sukobu s Izraelom prvenstveno zato što godinama pomaže Palestinu. Da nije bilo te podrške, Izrael ne bi ni napao Iran. Iran, kao šijska država, nije mogao prvi otvoriti sukob, naročito dok sunijske zemlje nisu poduzele takve korake. Rat u Gazi 2023–2025. jasno je pokazao: Iran je podigao podršku Palestini na novi nivo, dok su arapske sunijske zemlje zadržale javnu osudu Izraela, ali nastavile pragmatičnu saradnju s njim. Ispod površine, strateški interesi ostali su važniji od istinske solidarnosti.
Teheran/Jerusalim – U razdoblju od 2023. do sredine 2025. godine, Iran je postao ključni oslonac palestinskog otpora, pružajući finansijsku, vojnu i političku podršku militantnim grupama u Pojasu Gaze, prvenstveno Hamasu. Dok su arapske sunijske države birale pragmatičan i suzdržan pristup, Teheran je uložio rekordna sredstva i uključio se direktno u sukob, transformišući prirodu rata i balans snaga na Bliskom istoku.
Rekordno finansiranje: Od 100 do 350 miliona dolara godišnje
Prema podacima iz 2020. godine, Iran je godišnje izdvajao oko 100 miliona dolara za podršku Hamasu i povezanim grupama. Međutim, sa eskalacijom sukoba i rastućim tenzijama u regionu, ta suma je do kraja 2023. godine narasla na čak 350 miliona dolara godišnje. Sredstva su transferisana preko kompleksnih mreža lažnih kompanija, kripto-kanala i drugih prikrivenih mehanizama, a posebno su intenzivirana tokom ratnih faza 2023. i 2024. godine.
Centralnu ulogu u transferima imao je general Saeed Izadi, visoki oficir iranske Revolucionarne garde (IRGC), koji je upravljao ne samo finansijama, već i logistikom oružja i obukom. Njegova pogibija u izraelskom napadu u junu 2025. nije zaustavila tok pomoći.
Iran već decenijama gradi vojno partnerstvo sa Hamasom. Jedinica Quds IRGC bila je zadužena za vojnu obuku boraca Hamasa još od 1990-ih, sa posebnim akcentom na tunelske operacije, raketnu tehnologiju i napredne metode borbe.
Ključni vojni događaji 2023–2025:
-
Oktobar 2024. – Operacija “True Promise II”: Iran lansira oko 200 balističkih raketa i dronova na izraelske vojne baze (Negev, Tel Nof), kao odgovor na izraelske udare u Siriji i ubistva lidera Hamasa i Hezbolaha. Napad je imao prvenstveno simbolički efekat, ali je izazvao uzbunu u Izraelu.
-
Juni 2025. – Novi napadi: Iran ponovno lansira desetine raketa i dronova na Tel Aviv i Jerusalem, odvlačeći pažnju izraelske vojske sa Gaze i demonstrirajući sposobnost direktnog udara na izraelsku teritoriju.
Unatoč eliminaciji pojedinih ključnih komandanata, logistička mreža i dotok oružja nisu prekinuti – Iran kontinuirano šalje sofisticirano naoružanje, rakete, eksplozive i druge vojne resurse Hamasu, Hezbolahu i saveznicima u regionu.
Iranski državni vrh – ajatolah Ali Khamenei, predsjednik Ebrahim Raisi i drugi – kontinuirano su tokom 2023–2025. godine podizali moral i legitimitet palestinskog otpora, organizujući globalne diplomatske kampanje, apelirajući na UN, OIC i druge forume za bojkot Izraela. Iran je, po zakonu iz 2008. godine, i formalno dužan da finansira palestinski otpor, što je više puta potvrđeno iz najviših državnih krugova.
Hamas je javno zahvaljivao Iranu na “vojnoj i finansijskoj nepokolebljivosti”. Upravo je iranska podrška omogućila nastavak otpora u Gazi, ali i pojačala politički i vojni pritisak na Izrael, izazivajući, s druge strane, oštrije izraelske vojne odgovore na iranske mete širom regiona.
Šijski savez: Huti iz Jemena kao produžena ruka Irana
Pored direktne podrške Palestincima, Iran je snažno oslonjen na Hute u Jemenu – šijsku pobunjeničku grupu Ansar Allah – koji su od oktobra 2023. sprovodili balističke i bespilotne napade na Izrael, ali i brodove povezane s Izraelom i Zapadom u Crvenom moru. Huti su proglasili pomorsku blokadu Izraela, potopili dva broda i zaplijenili “Galaxy Leader”, a njihove akcije su poremetile svjetsku trgovinu. Iako vojno nisu presudili tok rata u Gazi, Huti su postali simbol šijskog “otpora” i izazov za Zapad.
Arapske sunijske zemlje: Između javne osude i tihe saradnje s Izraelom
Nasuprot iranskoj “politici otpora”, vodeće sunijske države su tokom rata u Gazi birale pragmatičan i često ambivalentan pristup:
Jordan: Javna osuda, diskretna bezbjednosna saradnja
Iako je zvanični Aman povukao ambasadora iz Izraela i osudio izraelsku ofanzivu, ključne ekonomske i sigurnosne veze (gas, voda, presretanje projektila) ostale su netaknute. Jordan je aktivno presretao iranske dronove i rakete nad svojom teritorijom, djelujući u tihu koordinaciju sa Izraelom i Zapadom.
Egipat: Diplomatski balans i kontrola granica
Kairo je zadržao otvorene kanale sa Tel Avivom, ostao ključni posrednik u prekidu vatre i humanitarnoj pomoći Gazi. Egipat je sprečavao širenje sukoba na svoj teritorij i upravljao izbjegličkim talasima, a ekonomska saradnja s Izraelom nije prekinuta, posebno u energetskom sektoru.
Saudijska Arabija: Tiha sigurnosna koordinacija
Rijad je javno osudio izraelske napade, ali je – prema međunarodnim izvorima – dozvolio prelete iranskih projektila preko svoje teritorije, omogućivši njihovo presretanje izraelskim i savezničkim snagama. Iako nije zvanično učestvovao u borbenim operacijama, Saudijska Arabija je ostala u visokoj pripravnosti, fokusirana na zaštitu svojih granica i stabilnosti.
UAE: Diplomatska distanca, ekonomska pragmatika
I pored minimalnih diplomatskih kontakata tokom rata, Ujedinjeni Arapski Emirati nisu prekinuli trgovinu i investicije sa Izraelom. Istovremeno, bili su među najvećim donatorima humanitarne pomoći Gazi, balansirajući između solidarnosti s Palestincima i interesa normalizacije odnosa s Izraelom.
Da bi stvari bile jasnije pogledajte video Palestinca ispod teksta.
Šta na sve ove riječi Palestinca imaju da kažu selefijski islamski učenjaci?
Pustite muslimane da se vole!
Pustite običan narod, muslimane svijeta – od Indije, Malezije i Irana, do Sandžaka – da se vole i grle kao braća i sestre!
Pustite nas da jedni drugima učimo dove, šaljemo selame i padamo na sedždu jedni za druge.
Jer kad jedna nana u Iranu ili dedo u Palestini padnu na sedždu zbog nade u slobodu, kako možete reći da nisu muslimani?
Zar njihova suza i dova manje vrijede jer ne pripadaju vašem mezhebu, pokretu ili učenju?Vi, učeni i poštovani alimi – raspravljajte se među sobom ako morate.
Ali nas ostavite da volimo ummet. Jer naš ummet je veći od svake vaše rasprave..Objavljuje Novi Pazar Danas u Srijeda, 18. lipnja 2025.