Kako je Novi Pazar postao ogledalo stvarnog odnosa Srbije prema svojim manjinama
Studentski protesti u Novom Pazaru, nekada dočekivani kao simbol hrabrosti, različitosti i mladalačke energije, danas su postali poligon za najprimitivnije uvrede i nacionalistički bijes. Promjena koja se dogodila nije slučajna — ona razotkriva duboko ukorijenjen odnos države i društva prema bošnjačkoj manjini.
Ono što je počelo kao zajednička borba studenata širom Srbije, završilo se tako da su novopazarski mladi postali meta najžešćih etiketa: od “balija” i “Turaka” do najvulgarnijih prijetnji. Bursać je u svom originalnom tekstu precizno opisao evoluciju percepcije studenata iz Novog Pazara: “Prvo su bili egzotika. Onda dekor. Pa maskote. Na kraju – balije.” To se pokazalo tačnim u trenutku kada su protesti prestali biti Instagram pozadina i postali stvarna politička borba.
Na početku su fotografije studenata iz Pazara — djevojaka u hidžabima, momaka koji pješače na proteste, mladih budućih ljekara, pravnika, ekonomista — preplavile srpske društvene mreže. Tada su bili “autentični”, “lijepi”, “hrabri”. Danas su, za isti taj dio javnosti, postali “oni koji smetaju”.
Djeco draga, kad su vam kolege krenule u proteste sa loknastim Isusom, četničkim kokardama, i “nedavanjem Kosova” , kad se nisu sjetili genocida u Srebrenici, trebali ste znati da ćete sutra (p)ostati “balije”. Džaba vam sve kiflice i mantije ovog svijeta! Na žalost!
Postoji jedan trenutak u svakoj borbi kada se sve ogoli do kosti. Trenutak kada se vidi ko je tu zbog ideala, a ko zbog Instagram storija, klikova i lajkova. Kada se vidi ko je tu da pomogne, a ko da se naslika. I kada se vidi koga država Srbija – ma koliko se zaklinjala u multietničnost i inkluziju – smatra svojim građaninom, a koga samo trpi i eventualno toleriše. Pogledajte kolumnu ispod teksta.
Novopazarski studenti su upravo došli do tog trenutka (samo)spoznaje. Prvo su bili egzotika. Onda dekor. Pa maskote. Na kraju – balije. I većunska Srbija danas to otvoreno pokazuje, bez maske, kao da je jedva čekala da nivopazarske studente i profesore skine sa dnevnog reda, da im pljune u lice i vrati ih tamo gdje je većinski velikosrpski nacionalizam oduvijek želio da budu: u ćošku, u tišini, u “manjinu koja mora znati svoje mjesto”. Djeco, bili ste im dobri za slike i društvene mreže. Danas ste im dobri samo za prezir. Kad su studenti iz Novog Pazara izašli prvi put na priteste, kad su pješačili do Novog Sada, kad su fotografije preplavile mreže – djevojke u hidžabima, mladi momci, studenti prava, ekonomije, medicinari – cijela Srbija je aplaudirala.
“Pogledaj ti njih, kako lepo, kako hrabro, kako autentično”, govorili su oni što će im danas poručivati “odselite se iz Srbije”, “Turčine”, “ustaše”, “poturice”.Tada su im prijali. Danas im prezrivo smetaju. Ne zato što su se promijenili nivopazarski studenti. A ne! Nego zato što se promijenila njihova “svrha”. Kad je Novi Pazar bio potreban kao dokaz da je protest “širok, raznolik, demokratski, multietnički” – studenti su bili heroji. Danas, kada su jedini ostali u blokadi, kada se bore protiv političke i obrazovne SNS mafije, kada profesori dobijaju otkaze, kada se održava najduža studentska pobuna u Srbiji – ti isti mladi ljudi su postali meta. Ne politička. Ne akademska. Nego etnička. Jer tako se kažnjava manjina koja odbija da bude puki dekor u SVOJOJ ZEMLJI.„Balije“, „Turci“, „poturice“ – dobro došli u srpsku demokratiju
Pogledajmo samo komentare koji pljušte po društvenim mrežama: “Nosite se ustaše.” “Turci ne gaz’te oranije.” “Balije, šta glumite?” “Janičari, sikter više.” “Nebitni ste poturice.” “Odselite se iz Srbije.” Nema tu politike. Nema tu kritike. Nema tu brige za obrazovanje, autonomiju univerziteta, akademske standarde. Tu postoji samo čista, ogoljena, nepatvorena, neselektivna mržnja. Ona koja je decenijama hranjena državnim narativom da je svaki Bošnjak “nešto sumnjiv”.
A najvuše se ta mržnja ispolji kada se manjina usudi da ne šuti. Kada se manjina usudi da bude pametna, artikulisana, politički osviještena. Kada se manjina usudi da traži isto što i većinski srpski studenti – samo hrabrije, dosljednije i upornije. Zato je Novi Pazar ostavljen sam. Jer je Novi Pazar previše hrabar za cijelu Srbiju koja želi poslušne, a ne prkosne i osviještene manjine. Jedini fakultet u Srbiji u potpunoj blokadi – i jedini koji se demonizuje. Pogledajte paradoks:
– U Beogradu su studenti simbol borbe. – U Novom Pazaru – studenti su simbol izdaje.Zašto? Jer su jedini ostali. Jer su izdržali. Jer nisu izašli iz blokade kad je “moda prošla”. Oni NE poziraju sa loknastim Isusom i kokardama na glavana. Oni NE nose krstače kao modni detalj. Oni NE glume da ruše režim, a popodne piju kafu sa državnim sekretarima ili čekaju otvaranje skijaše sezone na Kopaoniku. Oni su u dosljednoj blokadi izgubili godinu svojih života. Oni imaju profesore koji su dobili otkaz jer su stali uz studente. To se ne oprašta u Srbiji. Pogotovo ne ako si Bošnjak. “Balija” postaje etiketa za svakog ko se ne uklapa u srpsku većinsku sliku protesta. Kada je Novi Pazar bio potreban kao dokaz “multietničnosti protesta”, bilo je podrške na svakom ćošku:
– “Bravo!” – “Ovo je prava Srbija!” – “Studenti iz Pazara su srce borbe!”
Ali čim je taj isti Novi Pazar postao ogledalo moralnog kukavičluka te uste Srbije – okrenuta su mu leđa. Jer ovi mladi ljudi imaju nešto što je centar Beograda zaboravio: dosljednost. A ništa ne nervira Srbiju kao manjina koja je moralno čistija od većinskog naroda. To je nepodnošljivo. To je-nedopustivo! Zato se iz Beograda danas šalju pljuvačke, uvrede i prijetnje – ne zato što studenti iz Pazara nešto rade pogrešno, nego baš zato što rade ispravno. Istavljeni su u retoričkoj nemilosti četnika i ignoru Studenata u blokadi ako se ti uopšte mogu tako i zvati.Rekao je tprofesor Senad Ganić mnogo nešto bolje nego što ću ja kazati:
“…Ja ne znam kako pojedince nije sramota da minimalizuju jednu od najčasnijih borbi vođenih u Sandžaku…”
A znate zašto je minimalizuju? Jer su je vodili studenti. Jer su je vodili Bošnjaci ako baš hoćete. Jer su je vodili oni koji se ne uklapaju u monohromatsku nacionalističku sliku o tome ko ima pravo da bude slobodan. Srpska država ne prašta slobodu svakome jednako. A ne! Novi Pazar nije pet i po muslimana. Nije deset mantija i petnaest ćevapa. Nije Instagram egzotika. A godinama su Pazar doživljavali kao folklorni dodatak Srbiji:
– Gdje se jedu dobari ćevapi, – Gdje se influenseri slikaju sa djevojkama u hidžabu, – Gdje se “pokazuje selfi-otpor režimu” na jedan dan, a onda bježi nazad u udoban Beograd.
Ali nije Novi Pazar ni vaš kulinarski safari ni vaš egzotični Instagram feed. Novi Pazar je danas jedini grad u Srbiji koji se bori realno, fizički, organizirano, hrabro i uporno. Zato ga izgleda treba poniziti. Zato ga treba isključiti. Zato studente sa Sandžaka treba nazvati “balijama”. To je mehanizam: kada manjina postane opasna – proglasi je neprijateljem. I šta sada? Ako se neko pita kakva je budućnost Srbije – dovoljno je pogledati kako ta Srbija tretira one najranjivije koji se bore za oni najuzvišenije. Novopazarski studenti nisu tražili ništa drugo do ono što se traži na svim univerzitetima svijeta:
– autonomiju, – pravdu, – poštenje, – akademski integritet, – prestanak uhljebljivanja Vučićevih partijskih poslušnika.
Za to su dobili:
– šutnju države ali i kolega, – mržnju većine, – otkaze profesora, – prijetnje, – prezir.
I šta bih ja mogao kazati na koncu, djeco draga, kad su vam kolege krenule u proteste sa loknastim Isusom, četničkim kokardama, i “nedavanjem Kosova” , kad se nisu sjetili genicuda u Srebrenici, trebali ste znati da ćete sutra (p)ostati “balije”. Džaba vam sve kiflice i mantije ovog svijeta! Na žalost! Jer u ovakvoj Srbiji postoji samo jedan grijeh koji se ne oprašta: da budeš aktivna manjina i da budeš hrabar i dosljedan. To je zločin koji se ne trpi.
Izvor Plenum.ba