-
Zaboravljeni junaci odbrane Beograda: RTS podsjetio na heroje Bošnjake iz Sandžaka koji su dali živote 1915. godine
Dok se herojska odbrana Beograda iz oktobra 1915. godine decenijama uglavnom vezivala za čuveni govor majora Dragutin Gavrilović, večerašnja emisija na Radio-televizija Srbije donijela je priču o dugo zapostavljenim junacima – Bošnjacima iz Sandžaka koji su kao pripadnici Trećeg i Četvrtog muhamedanskog bataljona položili živote braneći srpsku prijestonicu od nadirućih centralnih sila.
U emotivnoj i dokumentarno snažnoj emisiji istaknuto je da je oko deset odsto branilaca Beograda činilo muslimansko stanovništvo iz Sandžaka i Kosova, koje je 1915. godine mobilisano u okviru Desetog kadrovskog puka prvog poziva.
„Naš puk je žrtvovan za čast Beograda i otadžbine“, navodi se u jednom od istorijskih svjedočenja prikazanih u emisiji, uz podsjećanje na dramatične dane kada je Beograd bio izložen brutalnoj njemačko-austrougarskoj ofanzivi.
Autori emisije podsjetili su da Kraljevina Srbija ranije nije mogla da regrutuje muslimansko stanovništvo zbog međunarodnih sporazuma nakon Balkanskih ratova, ali su ogromni gubici tokom 1914. godine promijenili situaciju. Tako su mladići iz Sandžaka, među njima brojni Bošnjaci, poslati na najteža ratišta – upravo u odbranu Beograda.
Poseban dio emisije bio je posvećen legendarnim junacima Šefket Halilović, Šemso Midović i Sulejman Balić, po kojima danas u Sjenica postoje ulice. U emisiji je istaknuto da su upravo Sandžaklije sa prostora Ade Ciganlije odbile prve pokušaje njemačkog desanta čamcima preko Save, zbog čega su od srpskih oficira dobili priznanja da su „dostojni srpskog oružja“.
Jedna od najpotresnijih priča odnosi se na Šefketa Halilovića, komandanta ratne lađe „Pobeda“, kojeg su savremenici opisivali kao jednog od najvećih heroja riječne mornarice u odbrani Beograda. Nakon ranjavanja u Kumanovskoj bici, Halilović je liječen u Beogradu, gdje je zavolio grad i zasnovao život.
Prema svjedočenjima iz emisije, tih ratnih dana planirao je ženidbu sa djevojkom sa Senjaka, ali je tragedija prekinula njihove živote – njegova vjerenica poginula je od granate, a Šefket je stradao u posljednjim očajničkim pokušajima da pomogne saborcima na Adi Ciganliji.
Njegov posljednji podvig ostao je zapamćen gotovo u epskim razmjerama. Kada je njemačka vatra onesposobila ratnu lađu „Pobeda“, Halilović je zajedno sa saborcima skinuo mitraljez sa plovila i krenuo direktno prema položajima koje su već zauzeli Nijemci. Borio se do posljednjeg metka, a potom nastavio otpor karabinom.
Emisija RTS-a izazvala je snažne reakcije gledalaca, posebno u Sandžaku, gdje se sjećanje na ove junake čuva generacijama. Mnogi Bošnjaci i danas s ponosom ističu porodične veze sa Midovićima, Balićima i Halilovićima, smatrajući ih simbolima časti, hrabrosti i zajedničke istorijske borbe.
Priča o muhamedanskim bataljonima još jednom je pokazala koliko je istorija Balkana složena i koliko su brojne žrtve i doprinosi različitih naroda kroz vrijeme ostajali nepravedno zaboravljeni. pogledajte video prilog ispod teksta.
Emotivna emisija na RTS-u: Bošnjaci iz Sandžaka dali živote za čast Beograda pic.twitter.com/U4TmCFukh8
— Sandzak Danas (@DanasSandz9154) May 27, 2026