Priča koja zvuči kao filmski triler, a koja se odvijala u samom centru Beograda, razotkrivena je tek nedavno zahvaljujući zajedničkom istraživanju novinara Birna i Investigate Europe. U pitanju je jedna od najvećih cyber prevara ikada otkrivenih na ovim prostorima — mreža call centara koji su iz Srbije varali ljude širom svijeta i uzeli im, prema procjenama njemačke policije, čak 250 miliona eura.
U centru ove međunarodne kriminalne operacije nalazio se glamurozni izraelski bračni par, Eliran i Liat Oved, dok je Beograd služio kao njihova glavna operativna baza. Svi putevi vode ka jednoj istoj šemi — agresivnoj online investicionoj prevari koja je ciljano navlačila obične ljude da uplate svoj životni novac, vjerujući da ulažu u brzu zaradu i sigurnu investiciju.
Operacija je funkcionisala kao dobro podmazana mašina. Prostorije nalik modernim start-up kancelarijama bile su raspoređene na više lokacija u Beogradu i Novom Beogradu, a unutar njih radili su timovi organizovani po jezicima i tržištima. Srpski radnici su predstavljali “agente” koji su pod lažnim identitetima pozivali žrtve, nudili im brzu zaradu, uvlačili ih u lažne platforme i motivisali da uplaćuju sve veće sume.
Izraelci su bili “mozgovi operacije”, a srpski menadžeri dnevni komandanti. Za uspješne prevare dobijali su ogromne bonuse — prema dokumentima do kojih je došao Birn, pojedini srpski menadžeri su samo u jednom mjesecu primali i po 80.000 eura bonusa, dok su obični radnici dobijali provizije za uspješno “zaključene investicije”.
Sistem je bio jednostavan, ali efikasan. Prevaranti su žrtve pronalazili agresivnim marketingom, najčešće preko društvenih mreža, gdje bi im se prikazivali oglasi sa licima poznatih ljudi — influencerima, estradnim zvijezdama ili lokalnim “celebrity” figurama — sve bez njihove dozvole. Klik na oglas vodio je do obrasca, a onda je počinjao poziv iz Beograda.
Jedan engleski penzioner ispričao je da mu je agent obećao da će zaraditi dovoljno da kupi tri kuće u Španiji. Želio je iznenaditi suprugu, pa joj ništa nije rekao. Na kraju je izgubio više od 35.000 funti.
Jedna od žrtava iz Australije uplatila je, kroz niz transakcija, čak 663.000 eura.
Istraga je krenula iz Njemačke, nakon što su njihove policijske službe počele zaprimati prijave prevarenih građana. Uslijedila je međunarodna saradnja sa Europolom i srpskim tužilaštvom, koja je rezultirala velikom policijskom akcijom u januaru 2023. godine. U Srbiji je tada zaplijenjena imovina vrijedna preko milion eura, uključujući luksuzne stanove u Beogradu na vodi, ali ključni akteri — kako se ispostavilo — već su bili pobjegli.
Posebno je intrigantan slučaj Šaja Doranija, izraelskog državljanina koji je bio šef call centra Olympus Prime u Beogradu. On je, prema saznanjima iz istrage, misteriozno napustio Srbiju tačno jedan dan prije upada policije, a isti obrazac zabilježen je i u prethodnim akcijama u regionu.
Uprkos velikoj zaplijeni i optužnici koja čeka potvrdu suda, većina žrtava se ne nalazi u optužnom aktu, a ključni organizatori nalaze se izvan domašaja pravosuđa. Ono što dodatno zabrinjava jeste da — iako je ova grupa razbijena — call centri sličnog tipa i dalje funkcionišu u Beogradu.
Cyber prevare danas rastu brže nego trgovina narkoticima, upozoravaju stručnjaci. Tehnike manipulacije, deepfake snimci, lažne aplikacije i sofisticirani softveri koje koriste prevaranti čine žrtve potpuno nemoćnim. A nedovoljno edukovano stanovništvo — ne samo u Srbiji, nego globalno — idealna je meta.
Ova priča je upozorenje, ali i najava budućnosti. Prevare se sele online, a kriminal postaje nevidljiv. Srbija je, zbog niske cijene rada i obilja obrazovanih mladih ljudi, postala idealna baza za takve operacije, a međunarodni kriminalci to znaju i koriste.
Iako je jedan lanac razbijen, sistem i dalje živi — samo pod novim imenima, u novim kancelarijama i sa novim ciljevima. Dok ne bude jače međunarodne kontrole i dok cyber kriminal ne postane prioritet, slične prevare nastaviće se odvijati tik ispred očiju javnosti. Pogledajte video ispod teksta.
@despotnikolabrankovic