Evropski sud za ljudska prava presudio u korist Rifata Prenče iz Novog Pazara – država dužna da mu isplati i kamatu
Posle više od dvije decenije pravne borbe, Novopazarac Rifat Prenča konačno je dobio presudu u svoju korist. Evropski sud za ljudska prava u Strazburu presudio je da je Srbija povrijedila njegovo pravo na mirno uživanje imovine, te je obavezana da mu vrati 39.500 evra zaplijenjenih još 2004. godine na graničnom prelazu Kelebija, kao i 1.930 evra na ime sudskih troškova.
Ako država ne isplati iznos u roku od tri mjeseca, biće dužna da plati i kamatu u visini najniže kamatne stope Evropske centralne banke, uvećane za tri procentna poena.
U presudi objavljenoj u Službenom glasniku navodi se da je pravni okvir u Srbiji bio „neprecizan“ i da domaći sudovi nisu obezbijedili pravičnu ravnotežu između zaštite javnog interesa i prava građanina na imovinu.
Drugim riječima, iako je Prenča prekršio propise jer je pokušao da prenese veću količinu novca preko granice bez prijave, Evropski sud smatra da je oduzimanje cjelokupnog iznosa bilo nesrazmjerno i preoštra kazna.
Sve je počelo u maju 2004. godine, kada je Prenča, tada vlasnik transportnog preduzeća iz Novog Pazara, putovao u Mađarsku. Na graničnom prelazu Kelebija carinici su kod njega pronašli 49.500 evra sakrivenih ispod trenerke, iako je prijavio da ima samo oko 600 evra.
Dozvoljeni limit za iznošenje novca iz zemlje u to vrijeme bio je 2.000 evra, pa mu je razlika oduzeta i pokrenut je prekršajni postupak zbog kršenja Zakona o deviznom poslovanju.
Prenča je tvrdio da nije imao namjeru da prevari carinu, već da je novac ponio iz straha od krađe tokom puta. Objašnjavao je da je riječ o uštedjevini zarađenoj u inostranstvu i dijelom o nasljedstvu od oca, ali sudovi u Srbiji nisu prihvatili njegove dokaze.
Tokom narednih godina, Prenča je prolazio kroz niz sudskih odluka i poništenih presuda. Prvobitno mu je oduzeto 47.500 evra, a kasnijim izmjenama zakona i povećanjem limita dozvoljenog prenosa gotovine na 10.000 evra, vraćeno mu je ukupno 10.000 evra.
Preostalih 39.500 evra ostalo je trajno oduzeto, iako je Prenča uporno podnosio žalbe Vrhovnom i Ustavnom sudu Srbije. Posljednju je predao 2009. godine, tvrdeći da mu je oduzimanje novca uništilo poslovanje i egzistenciju porodice.
Ustavni sud je 2012. odbio njegovu žalbu, što ga je navelo da se obrati Evropskom sudu za ljudska prava u Strazburu. Trebalo je čak 13 godina da taj sud donese konačnu odluku – u njegovu korist.
Presuda Evropskog suda u slučaju Rifata Prenče ima širi značaj jer ukazuje na manjkavosti domaćeg zakona o deviznom poslovanju, ali i na obavezu države da srazmjerno kažnjava prekršaje, bez oduzimanja životnih ušteđevina građana.
Za Prenču, koji se od 2004. godine bori da dokaže da nije kriminalac, već pošten radnik koji je samo pogriješio u proceduri, ova odluka predstavlja moralnu i pravnu satisfakciju.
„Čekao sam više od 20 godina da mi neko prizna da sam bio u pravu. Nije bilo lako, ali dočekao sam pravdu“, rekao je, kako navodi njegov advokat, nakon objave presude.