- Često se u narodu ovakva groblja nazivaju “latinska” ili “grčka groblja”, uz objašnjenje da su “Grci” ili “Latini” nekada živjeli u našem podneblju.
Istine radi, takve nekropole postoje isključivo na području Sandžaka i Bosne, i ne potiču ni od Grka ni od Latina, već su autentična groblja naših srednjovjekovnih predaka. One predstavljaju vrijedne tragove bošnjačke duhovne i kulturne tradicije, koja je razvila prepoznatljiv način sahranjivanja kroz kamene spomenike – stećke.
Rožaje – Tim Stećak.map, koji djeluje uz podršku Western Balkans Fonda, u prethodnom periodu evidentirao je pet novih nekropola stećaka na sjeveroistoku Crne Gore. Među njima se posebno izdvaja nekropola Crnokrpe u selu Biševo kod Rožaja, koja je sada i zvanično uvrštena u registar kulturnih dobara.
Pet novih lokaliteta stećaka
Tokom terenskih istraživanja zabilježene su nekropole:
-
Crnokrpe, Grać i Štedim u opštini Rožaje,
-
Hazane u opštini Petnjica,
-
Đurđevica u opštini Plav.
Svi lokaliteti su u vrlo lošem stanju – stećci su erodirani, obrasli mahovinom i lišajevima, a mnogi su već utonuli u zemlju. Članovi tima ističu da je cilj projekta podizanje svijesti o važnosti proučavanja, valorizacije i zaštite ovih kulturnih spomenika koji svjedoče o bogatoj srednjovjekovnoj prošlosti ovih prostora.
Crnokrpe – „Latinsko groblje“ iznad Biševa
Nekropola Crnokrpe nalazi se pored starog puta Biševo–Razdolje–Vuča, u blizini Osnovne škole Milun Ivanović. Na lokalitetu je evidentirano 60 stećaka, većinom u obliku sanduka sa sljemenim krovom. Prema svjedočenju mještana, ovo groblje se „odavnina zove Latinsko“, što potvrđuje njegovu starinu i lokalnu predaju o srednjovjekovnom porijeklu.
Na osnovu izvještaja koji su 4. septembra 2025. godine sastavili Denis Murić, Omer Kalač i Asad Hodžić, potvrđeno je da nema pisanih izvora o ovom groblju, kao ni natpisa na stećcima. Uprava za zaštitu kulturnih dobara Crne Gore već je stavila nekropolu Crnokrpe pod zaštitu države.
Kulturna baština Sandžaka pod lupom istraživača
Često se u narodu ovakva groblja nazivaju „latinska“ ili „grčka groblja“, pod izgovorom da su „Grci nekada živjeli u našem podneblju“. Istine radi, takva groblja postoji isključivo na području Sandžaka i Bosne, i predstavljaju ostatke srednjovjekovnih bošnjačkih nekropola koje su nastale u vremenu prije osmanskog osvajanja, kao svjedočanstvo autohtone kulturne tradicije ovog kraja.
Projekat Stećak.map ima za cilj mapiranje, dokumentovanje i popularizaciju stećaka u Sandžaku, to jest u pograničnim oblastima Crne Gore, Srbije i Bosne i Hercegovine. Ove aktivnosti doprinose razumijevanju prostiranja srednjovjekovne bosanske kulturne sfere na teritorijama koje su danas zaboravljene i zapostavljene.
Detaljnije podatke o registrovanim lokalitetima možete pronaći na zvaničnoj stranici projekta: stecakmap.info