Dok se danas u Novom Pazaru vode žustre rasprave o očuvanju stare čaršije, uskih sokaka i autentične osmanske arhitekture, jedan dokument iz 1958. godine pokazuje da slične polemike nisu ništa novo. Naprotiv — još prije gotovo sedam decenija grad je prolazio kroz snažan talas urbanizacije i rušenja starih objekata kako bi ustupili mjesto modernim zgradama i novim urbanističkim rješenjima.
Na fotografiji iz tadašnje štampe nalazi se stara Smailbegovića kuća u ulici Peka Dapčevića, stara više od 200 godina, za koju novine tog vremena navode da je „vjerovatno posljednji put snimljena“ prije rušenja. Uz fotografiju stoji tekst koji veoma jasno opisuje duh tadašnjeg vremena:
„U Pazaru, do skoro Novom samo po imenu, u zadnje vreme građevinska delatnost je povećana… nestaje starina… slobodnije se pristupa uklanjanju svega starog što kvari izgled grada.“
Ovaj zapis danas ima posebnu težinu jer pokazuje da sukob između tradicije i modernizacije nije nastao jučer. Još pedesetih godina prošlog vijeka tadašnje vlasti smatrale su da stari turski sokaci, oronule kuće i uske čaršije predstavljaju prepreku razvoju modernog urbanog centra.
Mnogi današnji stanovnici Novog Pazara često sa nostalgijom govore o nekadašnjem izgledu grada, starim avlijama, drvenim doksatima i mahalama koje su imale poseban duh Orijenta. Međutim, upravo ovaj dokument pokazuje da je i tada postojao snažan talas podrške novogradnji, širokim ulicama i planskoj izgradnji višespratnica.
Posebno je zanimljivo što tekst iz 1958. godine praktično identično opisuje današnje podjele u javnosti. Dok jedni smatraju da grad mora pratiti savremene trendove i potrebe modernog života, drugi upozoravaju da se nepovratno briše kulturni identitet Novog Pazara.
Fotografija stare Smailbegovića kuće danas je mnogo više od običnog arhivskog snimka — ona predstavlja simbol jednog vremena i dokaz da se Novi Pazar decenijama nalazi između dvije vizije: očuvanja naslijeđa i urbanog razvoja. I upravo zbog toga ovaj dokument iz 1958. godine danas izaziva veliku pažnju na društvenim mrežama, jer podsjeća da borba između „starog Pazara“ i „novog Novog Pazara“ traje već generacijama. Pogledajte dokument ispod teksta.
