Tutin – U okviru serijala „Pešter govori – čuvaj prirodu“ predstavljamo selo Suhi Do, jedno od najstarijih i najposebnijih mjesta na Gornjoj Pešteri. Nekada je imalo status opštine, a danas se ubraja među najljepša sela tutinske opštine, mjesto gdje se susreću bogata istorija, netaknuta priroda i novi turistički sadržaji.
Iako nosi naziv Suhi ili Suvi Do, selo je poznato po brojnim izvorima. Najpoznatiji je izvor kod kule turskog upravitelja Hasana Hota. Ova kula bila je središte vlasti i discipline u osmanskom periodu, a u njenoj blizini nalazio se i „vešalak“ gdje su kažnjavani zarobljenici. Prema predanjima, svake sedmice narod je nakon džuma-namaza svjedočio javnim pogubljenjima – prizor koji je ostao duboko urezan u sjećanje pešterskog stanovništva.
Suhi Do je ušao i u istorijske knjige – tokom Prvog srpskog ustanka na ovom mjestu sudarile su se osmanske trupe i vojska Karađorđa Petrovića, u bici poznatoj kao boj u Suvom Dolu. Taj sukob svjedoči o strateškom značaju ovog kraja.
Iznad sela prostire se Suhodolska planina, koja doseže granicu s Crnom Gorom i krije najviši vrh Pešterske visoravni – Kuljarski vrh (oko 1.500 m nadmorske visine). Nekada je gotovo svako domaćinstvo izvodilo stoku na planinske katune, a na tim lokacijama i danas se vide ostaci starih stanova i bunara koje su koristili stočari, pa čak i oni koji su dolazili iz dalekog Peći.
Posebna zanimljivost je što mještani, i pored toga što žive u prirodi, danas grade vikendice na udaljenijim mjestima od sela – tražeći još veći mir, čist vazduh i pogled na netaknute pejzaže.
Suhodolska planina sve češće privlači avanturiste. Zahvaljujući prostranim terenima, posljednjih godina postala je domaćin popularnih džipijada, na kojima učestvuju vozači terenskih vozila iz Srbije i Crne Gore. Na tim okupljanjima okupi se i više od 200 posada, što daje posebnu živost ovom kraju.
Turistički potencijal leži i u putnoj infrastrukturi – mještani vjeruju da bi bolji putevi otvorili vrata masovnijem dolasku turista i učinili Suhi Do prepoznatljivim na mapi atraktivnih destinacija Peštera.
Jedan od pionira u razvoju turizma je Rušo Hadžibulić, zaljubljenik u prirodu i konje, koji je nedavno otvorio školu jahanja i organizuje konjičke ture. Sa devet konja u ergeli, od kojih je šest spremno za jahanje, posjetioci mogu birati ture u trajanju od dva do četiri sata, dnevne ili noćne. Plan je da se od naredne godine proširi ponuda smještajem i tradicionalnom hranom, kako bi turisti mogli u potpunosti doživjeti život na Pešteri.
- „Naši ljudi su ranije odlazili na Zlatibor ili u Novi Pazar da jašu konje, a sada to mogu doživjeti ovdje, na Pešteri. Interesovanje je ogromno i gotovo svaki dan su termini popunjeni“, kaže Hadžibulić.
Uprkos oštroj pešterskoj klimi i činjenici da „priroda ne oprašta lako“, Suhi Do opstaje mirno i postojano. Selo koje spaja bogatu prošlost i nove ideje pokazuje da Pešter ima snagu da ponudi mnogo više od stereotipne slike zabačenog kraja – da postane prostor susreta istorije, prirode i modernog turizma. POgledajte video prilog ispod teksta.