Tokom ratnih dešavanja devedesetih godina, ime Zoran Đinđić među velikim dijelom Bošnjaka u Sandžaku često je bilo doživljavano drugačije od većine tadašnje srpske političke scene. U lokalima širom Novi Pazar nerijetko su se mogle vidjeti njegove fotografije, dok su ga pojedini građani predstavljali kao političara evropskih pogleda, čovjeka koji Srbiju vidi kao državu svih njenih stanovnika i političara koji se sa gnušanjem odnosio prema ratovima u Bosni i Hrvatskoj.
Za mnoge Bošnjake u Sandžaku, Đinđić je tokom kasnijih godina postao simbol drugačije Srbije, pa su ga pojedinci čak nazivali i “drugim Titom”, vjerujući da zagovara građansku državu, evropske integracije i distanciranje od nacionalističke politike koja je obilježila devedesete godine. Međutim, danas ponovo aktuelan video govor iz 1994. godine baca potpuno drugačije svjetlo na pojedine njegove tadašnje stavove.
Te godine, kao predsjednik Demokratska stranka, Đinđić je posjetio Svrljig gdje je u Narodnom univerzitetu održao tribinu o političkoj situaciji u tadašnjoj Jugoslaviji, ratu u Bosni i Hrvatskoj, kao i programu Demokratske stranke. Tribini je prisustvovao veliki broj građana, a sa njim je bio i Zoran Živković, tada predsjednik Gradskog odbora DS-a u Nišu i narodni poslanik. U govoru koji danas izaziva burne reakcije na društvenim mrežama, Đinđić je otvoreno govorio o Republici Srpskoj i tadašnjem odnosu međunarodne zajednice prema ratu u Bosni i Hercegovini.U jednom dijelu obraćanja Đinđić otvoreno govori:
“Što se tiče Republike Srpske, mi mislimo da je na terenu stvar tako rešena da je samo pitanje kada će međunarodna zajednica priznati realnost.”
On zatim dodaje:
“Kada se Amerika pomiri sa činjenicom da ne može da se stvori muslimanska država u BiH, to je samo pitanje trenutka kada će međunarodna zajednica da prizna Republiku Srpsku.”
Između ostalog, izjavio je da smatra kako je “Republika Srpska realnost na terenu”, te da je samo pitanje trenutka kada će međunarodna zajednica priznati njeno postojanje. Takođe je govorio o vojnoj snazi Vojske Republike Srpske, navodeći da je riječ o sili koja može da se suprotstavi i Armiji BiH i Hrvatskoj vojsci.
“Mladić ima 200.000 vojnika pod punim naoružanjem i to je jedna vojska koja može da pobedi ne samo vojsku Alije Izetbegovića nego i vojsku Hrvatske.”
Đinđić je tada tvrdio i da će Republika Srpska, bez obzira na protivljenje dijela međunarodne zajednice, opstati i biti priznata:
“Republika Srpska postoji, makar to nekome ne odgovaralo. Biće priznata i taj deo priče biće završen.”
Posebnu pažnju izazvao je dio govora u kojem je rekao da “ne može da se stvori muslimanska država u BiH”, što danas mnogi tumače kao izraz tadašnje političke percepcije rata u Bosni i Hercegovini među dijelom opozicionih političara u Srbiji. Đinđić je u istom obraćanju govorio i o statusu Republike Srpske Krajine, navodeći da tadašnja međunarodna situacija nije povoljna za njeno konačno političko rješenje, te da je cilj da se postojeće stanje “zamrzne” i odloži za neka buduća vremena.
Danas, više od tri decenije kasnije, ovaj govor baca potpuno novo svjetlo na političke stavove Zorana Đinđića tokom ratnih godina. Dok jedni tvrde da je riječ o političkom pragmatizmu i pokušaju da se pridobije tadašnje biračko tijelo u Srbiji, drugi smatraju da ovakve izjave ruše idealizovanu sliku o njemu koja je godinama građena u dijelu javnosti. Pogledajte govor Zorana Đinđića ispod teksta.