Tutin – mali grad na jugozapadu Srbije, smješten između Sarajeva, Beograda i Jadranskog mora, već godinama nosi nadimak „centar svijeta“. I ne bez razloga. U srcu Pešterske visoravni, na prosječnoj nadmorskoj visini od preko 1.000 metara, ovaj gradić čuva specifičnu mješavinu prirodnih ljepota, raskošne tradicije, gostoprimstva i jedinstvene gastronomije zbog koje se mnogi rado vraćaju.
U najnovijoj epizodi serijala „Obiđi Srbiju sa Jovanom“, popularna putopisna autorka Jovana otkriva sve čari ovog kraja, od legendi o porijeklu imena Tutin do neizostavnog rituala – degustacije čuvenih tutinskih ćevapa. Prema narodnim predanjima, naziv Tutin vuče korijene iz dva različita izvora:
-
Prva legenda tvrdi da je ime nastalo po Tutinu, putnjovu konja Husein-bega Gradaščevića, koji je ovuda prolazio tokom pohoda na Kosovo 1831. godine.
-
Druga, starija legenda, dovodi ime u vezu sa ilirskom kraljicom Teutom, koja je, prema predanju, imala svoju utvrdu na brdu iznad današnjeg Tutina.
Ko god da je bio „krstio“ Tutin, čini se da je ostavio trag – jer je grad danas jedno od najposebnijih mjesta u ovom dijelu Srbije. Na gradskom trgu Šemsudin Kučević, nazvanom po tragično preminulom predsjedniku opštine, posjetioci prvo primijete simbol grada – Sebilj, repliku poznate sarajevske česme, djelo humaniste Rafeta Košute, donatora iz dijaspore. Direktor Turističke organizacije Tutina, Aldin, koji je Jovani bio domaćin tokom reportaže, ističe da je ovo samo jedan od brojnih primjera:
„Dijaspora je srce Tutina. Ljudi koji žive širom Evrope redovno ulažu u svoj grad – od humanitarnih akcija, preko izgradnje, do kupovine stanova sa željom da se jednog dana vrate.“
U planu je potpuna rekonstrukcija trga, čime bi centar grada dobio sasvim novu vizuru. Tutin se ponosi svojom pozicijom na Pešteru. Prosječna nadmorska visina prelazi 1.000 metara, a najveći vrh opštine, Pogled, doseže čak 2.156 metara, čineći ga drugim najvišim vrhom u Srbiji, odmah iza Midžora. Kristalno čist vazduh, hladne zime i oštra klima stvaraju posebne uslove koji utiču i na gastronomiju, ali i na način života. Aldin otkriva zanimljive i, za mnoge, iznenađujuće podatke:
-
Tutin je opština sa najviše rođene djece u odnosu na broj stanovnika u Srbiji.
-
Istovremeno, bilježi se najmanje razvoda brakova.
-
Lokalci u šali dodaju da se ovdje rađa i više dječaka nego djevojčica.
„Tutin je grad ljubavi,“ kaže Aldin, dodajući da je porodica najveća vrijednost ovog kraja.
Jedini problem? Nestanci struje. No, kako domaćini kažu – „i to će se riješiti“. Nakon obilaska centra, Jovana i domaćini odlaze u legendarnu ćevabdžinicu „Kod Sajča“, koja postoji još od 1986. godine. Ovdje je najpoznatiji dupli hamburger, ali i tradicionalni tutinski ćevapi, mantije, domaći sir i pogače, sve pripremljeno na način koji se prenosi generacijama. Jovana onako šaljivo poručuje:
„Žrtvujem se zbog vas – naručila sam deset ćevapa! Ako mogu – pojedem. Ako ne mogu – ipak pojedem.“
Tutin je više od geografske tačke na karti Sandžaka:
-
mjesto gdje dijaspora brižno čuva svoje korijene,
-
grad u kojem se rađa najviše djece u Srbiji,
-
opština sa jednim od najviših vrhova u državi,
-
destinacija gdje se jedu vrhunski ćevapi, sirevi i pešterski specijaliteti,
-
zajednica u kojoj se porodica, tradicija i gostoprimstvo i dalje visoko cijene.
I da – možda se u šali naziva „centrom svijeta“, ali mnogi koji ga posjete kažu da ta šala sadrži zrno istine. Pogledajte prilog ispod teksta.