Novi Pazar – 11. maj 1766. godine zabilježen je kao dan kada je centralna vlast Osmanskog carstva morala izdati strogu naredbu vjerskim službenicima u Novom Pazaru – jer su, vjerovali ili ne, izbjegavali da obavljaju svoje osnovne dužnosti.
U djelu „Sidžili kaze Novi Pazar od 1766. do 1768. godine“, koje su 2012. godine objavili Istorijski arhiv „Ras“ iz Novog Pazara i Historijski arhiv Sarajevo, a čiji je prevodilac bio čuveni orijentalista rahmetli Ahmed Aličić, nalazi se dokument koji bi iz današnje perspektive zvučao kao satira – da nije stvaran.
Radi se o zvaničnoj bujuruldiji, odnosno naredbi koju je vlast izdala kadiji i mutesellimu (upravitelju) Novog Pazara, zbog zabrinjavajuće pojave – imami i hatibi, vjerski službenici, nisu dolazili na posao.
U dokumentu, koji je datiran na 1. Zulhidždže 1179. godine po hidžretskom kalendaru (11. maj 1766. po gregorijanskom), navodi se:
“Posve sigurno sam saznao da imami i hatibi i drugi službenici časnih džamija i lijepih mesdžida potpuno zanemaruju svoje dužnosti u vezi sa obavezama obavljanja pet vakata namaza, pa ne otvaraju džamije ni mesdžide i na taj način džemat muslimana ne može obavljati propisane dužnosti…”
Centralna vlast dalje naređuje da se ukinu plate onima koji ne dolaze na vrijeme, da se postave dostojniji ljudi na njihova mjesta, a svi koji se ogluše o naredbu da budu strogo sankcionisani i imenom prijavljeni u posebnom izvještaju (ilamu).
“Oni koji ne budu otvarali džamije i ne budu oglašavali muslimanski ezan, niti palili svijeće i kandilje, njihova imena poslati u tačnom ilamu…”
Iako nije poznato da li je naredba imala dugotrajan efekat, može se pretpostaviti da je barem privremeno dovela do popravljanja situacije – jer je gubitak posla i primanja u osmansko doba bio ozbiljna stvar, a kazne za neposlušnost mogle biti i znatno oštrije.
Ovaj dokument svjedoči o tome da su i u prošlim vremenima, kada se često idealizuje religioznost i red, postojali problemi nemara, čak i među vjerskim službenicima. No, sistem je tada znao kako da reaguje – strogo, jasno i efikasno.
Izvor Esad Rahić