Veliki broj državljana Srbije koji žive i rade u inostranstvu suočava se s ozbiljnim administrativnim i zakonskim barijerama kada pokušaju da obnove osnovna lična dokumenta, poput ličnih karata. Umjesto da im se olakša procedura i omogući osnovno pravo na identitet, zakon ih, kako tvrde, tretira kao građane drugog reda.
Prema trenutnim propisima, svaki državljanin Srbije koji je odjavljen iz prebivališta u zemlji, a boravi u inostranstvu, mora da provede najmanje 30 dana na prijavljenoj adresi u Srbiji kako bi mogao podnijeti zahtjev za ličnu kartu. Ovaj period je, kažu građani iz dijaspore, u potpunosti nerealan i neizvodljiv za ljude koji imaju stalan posao, porodicu i život van granica zemlje.
Još dramatičniji je slučaj onih koji su zbog starosti, bolesti ili spajanja porodice trajno preseljeni kod svoje djece u inostranstvo. Njima se, zbog administrativne odjave iz prebivališta, lične karte jednostrano poništavaju, bez mogućnosti produženja, iako su i dalje državljani Srbije. U praksi to znači da su dovedeni u pravni vakuum – pasoš im često nije priznat kao validan dokument za identifikaciju, a policija, neredko bez razumijevanja situacije, izriče kazne.
– Moj otac ima 84 godine, boluje od više hroničnih bolesti i sada živi kod mene u Beču. Po povratku u Srbiju, policajac mu je rekao da mu lična karta više ne važi i da mora da bude 30 dana u Srbiji da bi je dobio. Nema ko da ga ostavi mjesec dana samog, a država ga tretira kao da više nije njen građanin – navodi ogorčena čitateljka.
Zbog ovakvih propisa, dijaspora se osjeća napušteno i diskriminisano, iako redovno šalje novac, ulaže u svoju zemlju i učestvuje u pomoći nakon prirodnih nepogoda.
Zbog svega navedenog, brojni građani upućuju javan apel Ministarstvu unutrašnjih poslova i drugim nadležnim institucijama da hitno izmijene ove nepravedne zakone i procedure. Traže da se lična dokumenta mogu obnoviti i putem konzulata, bez potrebe za boravkom u zemlji, ili da se omogući kraći, fleksibilniji postupak za verifikaciju prebivališta, posebno za starije i bolesne osobe.
Istovremeno, pozivaju sve građane iz dijaspore koji su se našli u sličnoj situaciji da podijele svoja iskustva, kako bi se zajednički izvršio veći pritisak na vlast da promijeni praksu koja praktično briše postojanje jednog dijela sopstvenih državljana.