Dok su mašine i radnici krčili teren zarastao u šiblje i korov, iz zemlje su počeli izranjati nišani, stari mezari i tragovi nekadašnjeg života. Fotografije koje su ovih dana uznemirile javnost svjedoče o nečemu što prevazilazi svaku političku raspravu – o sudaru između interesa projekta i poštovanja prema precima.
Na parceli na kojoj je planirana izgradnja Regionalnog centra za upravljanje otpadom, projekta koji bi trebalo da opslužuje čak deset opština sjevera Crne Gore, prema tvrdnjama mještana i potomaka nekadašnjih stanovnika ovog kraja, nalaze se mezari njihovih predaka. Upravo zato mnogi sa nevjericom posmatraju odluku lokalnog parlamenta. Skupština opštine Bijelo Polje dala je zeleno svjetlo projektu. Od ukupno 19 odbornika vladajuće većine, njih 12 glasalo je za, dok je sedam bilo uzdržano. Niko nije glasao protiv. Za protivnike projekta upravo je to najteži dio priče.
„Kako je moguće da niko nije ustao i rekao da se mora provjeriti svaka stopa zemlje prije nego što se preko nje planira regionalna deponija?“, pitaju se mještani.
Fotografije sa terena prikazuju kamene nišane koji su decenijama bili skriveni u rastinju. Neki su polomljeni, neki nagnuti, a pojedini nose još uvijek vidljive ornamente i natpise. Za porodice čiji su preci ovdje ukopani, to nisu obični kameni spomenici, već posljednja veza sa generacijama koje su stvarale ovaj kraj. Upravo zato među građanima raste osjećaj ogorčenja.
Mnogi smatraju da se lokalna politika, bez obzira na nacionalne i stranačke oznake, pokazala potpuno nijemom kada je trebalo zaštititi kulturno i porodično nasljeđe. Oni podsjećaju da političari često govore o identitetu, tradiciji, vjeri i poštovanju predaka, ali da su u ovom slučaju izostala konkretna pitanja i zahtjevi za dodatnim provjerama. Zbog toga se sve češće može čuti poruka da između različitih političkih opcija nema suštinske razlike kada su u pitanju odluke koje se donose iza skupštinskih govornica.
Oni koji podržavaju projekat navode da je regionalni centar za upravljanje otpadom važan infrastrukturni objekat za rješavanje višedecenijskog problema otpada na sjeveru Crne Gore. Međutim, protivnici odgovaraju da nijedan razvojni projekat ne može biti iznad poštovanja prema grobljima i mjestima gdje počivaju preci. Zato danas, umjesto rasprave o modernom centru za otpad, javnost raspravlja o mnogo težem pitanju: